Zararlı Cemiyetler: Rumlar ve Cemiyetleri

Anasayfa »

  1. Milli Mücadele »
  2. İnkilap Tarihi »

Zararlı Cemiyetler: Rumlar ve Cemiyetleri

Osmanlı Devleti idaresi altında yaşayan ve Ortodoks dinine mensup insanların bağlı bulunduğu Rum Patrikliği İstanbul'un fethinden itibaren varlığını yeniden tesis ederek Osmanlı padişahının koruyuculuğu altında sadece dini değil idari anlamda ve yine sadece Rumların değil tüm Ortodoksların lideri olmuştur. (1)

Millet sistemi sayesinde kendi iç işlerini ve dini ibadetlerini özgürce yapabilmelerinin ötesinde Osmanlı idari mekanizmasında Rumlar ayrıcalıklı bir konuma sahip olmuşlar ve bu bağlamda Fenerli Rumlar divan tercümanlığı ve 18. yy ile birlikte Eflak-Boğdan Voyvodalıkları gibi önemli görevler üstlenmişlerdir. Ancak, Batı ile temas ve milliyetçilik akımının etkisi ile ortaya çeşitli cemiyetler çıkmıştır.

Avrupa ile kurulan ilişkiler bağlamında milliyetçi akımdan etkilenen Rumların bağımsızlık mücadelesi, 1821 Mora isyanı sonrası 1830 ve 1832 yıllarında bağımsızlık ile sonuçlanmış ve Osmanlı devletinden ilk kopan devlet olarak Yunanistan bağımsız bir krallık olmuştur. (2) I. Dünya Savaşı döneminde ise Yunanistan Osmanlı Devleti karşısında İtilaf Devletleri safında yer almış ve Fener Rum Patrikhanesinin de desteği ile Megali İdea’yı gerçekleştirmek için Anadolu’da farklı isimler altında kurulan Rum cemiyetleri faaliyet göstermeye başlamışlardır. Mondros Mütarekesi’nden sonra Osmanlı Rumları Etnik-i Epitropia (Milli Komite) ya da diğer adıyla Kurtarılmamış Elenlerin Merkez Komitesi çatısı altında toplanarak daha düzenli bir mücadele yürütme kararı almışlardır. (3) Patrikhane ile bu komitelerin ilişkisini düzenlemek üzere de, Patrikhane bünyesinde, Patrikhane Merkez-i Milli Komitesi kurulmuştur. Milli komite bünyesinde farklı Rum cemiyet ve kulüpleri bulunmaktaydı. (4)

Kaynakça

1. İstanbul'un fethi ve öncesinde Fener Patrikhanesinin durumu için bkz. Adnan Sofuoğlu, Fener Rum Patrikhanesi ve Siyasi Faaliyetleri, Ankara, 1996. .

2. Dimitri Kitsikis, Türk-Yunan İmparatorluğu, İstanbul, 1996, s. 173; Murat Hatipoğlu, Yunanistan'daki gelişmelerin Işığında Türk-Yunan İlişkilerinin 101 Yılı (1821-1922), Ankara, 1988, s. 15-29.

3. Hatipoğlu, A.g.e., s. 76.

4. Bülent Atalay, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesinin Siyasi Faaliyetleri (1908-1923), İstanbul, 2001, s. 1-14.

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 13 Şubat 2017 Pazartesi günü yayınlanmıştır .

Görüşler

*