Zararlı Cemiyetler: Museviler ve Cemiyetleri

Anasayfa »

  1. Milli Mücadele »
  2. İnkilap Tarihi »

Zararlı Cemiyetler: Museviler ve Cemiyetleri

Osmanlı coğrafyasında en geniş alana yayılan gayri Müslim grup olan Musevilerin çoğunluğunu İspanya ve Akdeniz'den göçen Museviler (Sefardi) oluşturmakla birlikte Doğu Avrupa ve Rusya'dan göçlerle gelen Musevilere (Aşkenazi) de rastlanmaktaydı. (1) Osmanlı millet sistemi içinde cemaatin dini ve iç idaresinin başında Hahambaşı bulunmaktaydı.

Ticari sahada etkinlikleri ile bilinen Musevilerden tıp, hukuk alanında çalışanlar ve çeşitli devlet memurlukları yapanlar da bulunmaktaydı. (2) Osmanlı Musevilerinin çağın milliyetçilik akımı karşısındaki tutumu diğer gayri Müslim grupların tutumlarından farklılık göstermektedir. Bu bağlamda, milliyetçi akımının Osmanlı Musevileri için pek fazla bir anlam ifade etmediği söylenebilir. 19. yüzyıldaki diğer milliyetçilikler gibi, Doğu Avrupa’da var olan Siyonizm laik bir milliyetçiliktir ve Osmanlı Musevileri arasında cemaat içinde etkili bir rol oynamadığı söylenebilir.

Makabi ve Cemiyeti: Musevi cemaatinin yaşadıkları ülkelerde ekonomik kazanımları ve toplumsal bütünleşmelerini sağlamak için Makabi Cemiyeti adı altında kurulan Yahudi Cemiyeti, Alliance Israélite Cemiyeti tarafından desteklenmekteydi.

Alliance Israélite: 1860’da Paris’te kurulan Alliance Israélite Universelle cemiyeti, kendi denetiminde okullar açarak eğitim alanında faaliyetlerini yürütmüştür. Cemiyet, Musevi aydınların yetişmesi ve Museviler arasında milliyetçiliğin yükselmesi açısından oldukça önemli katkılar sağlamıştır. (3)

Bu iki cemiyet dışında, Filistin topraklarının bir Yahudi ülkesi olması ve bu bağlamda, anılan bölgeye Avrupa’dan Musevilerin göç planlarının yürütülmesi için, Osmanlı Göçmen Kumpanyası kurulmuştur. Anglo-Levantine Bank da, İsrail devletinin kuruluşu için çalışan bir kurumdur.

Kaynakça

1. Ortaylı, A.g.e., s. 46.

2. Ortaylı, A.g.e., s. 51; Ali Güler, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Azınlıklar, Ankara, 2003, s. 177.

3. Ortaylı, A.g.e., s. 52; Rena Molho, "Tanzimat Öncesi ve Sonrasında İstanbul Yahudileri", 19. yy. İstanbul'unda Gayrimüslimler, Pinelopi Stathis (ed.), İstanbul,  1997, s. 84.

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 3 Mart 2017 Cuma günü yayınlanmıştır .

Görüşler

*