TBMM'nin Özellikleri ve Yapısı

Anasayfa »

  1. TBMM »
  2. İnkilap Tarihi »

TBMM'nin Özellikleri ve Yapısı

Olağanüstü hal meclisi olan Büyük Millet Meclisi'ni teşkil eden milletvekilleri üç grupta toplanabilir: 1-Meclis-i Mebusan'dan gelen mebuslar, 2-Malta'da tutuklu bulunurken kaçarak gelen mebuslar ve 3-Seçilerek gelen mebuslar.

Bu mebuslar ülkedeki memur, emekli, hoca, subay, tüccar, çiftçi, doktor, avukat, aşiret reisi, tarikat şeyhi, gazeteci, mühendis, öğretmen gibi her meslek grubunu temsil ediyorlardı, oranları da şöyleydi: Bürokratlar %43, serbest meslek mensupları %20, tarım-ticaret kesimi %19, din adamları %17. Ülkenin farklı kesimlerinin temsil edildiği meclis bu yapısıyla, Türk milletini temsil etme hakkına sahipti.

Meclisi teşkil eden mebusların hemen hepsi 1908 öncesini, II. Meşrutiyet’in çeşitli olaylarla geçen senelerini, mütareke döneminin haksızlıklarını ve adaletsizliklerini görmüş kimselerdi. Bunların arasında II. Meşrutiyet döneminin siyasi partilerine mensup olanlar da çokça vardı. Esasında BMM oluşturan bu milletvekilleri çeşitli düşüncelere mensuptu. Buna rağmen, hemen hepsi, memleketi işgalden kurtarma düşüncesinde birleşecekler ve bir ittifak oluşturacaklardır. Bu yönüyle de, BMM idealist bir meclis niteliği taşıyacaktır.

Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla Milli Mücadele hareketi önemli bir aşama kaydetti. Henüz  Padişah otoritesini resmen tanımaya devam etmekle birlikte, Milli Mücadele’nin Ankara’daki idare merkezi, artık tam bir hükümet niteliğini almıştı. Yani, Anadolu’daki idari durum aydınlığa kavuşmuştu. BMM kendisini tek meşru organ olarak ilan ederek, İstanbul hükümetinin 16 Marttan sonra çıkardığı bütün kanunları geçersiz saydı. (1)

Büyük Millet Meclisi Kuvvetler Birliği ilkesine göre hareket ediyordu. Daha sonra, meclis hükümeti modelinde, kendi içinde bir hükümet kuracaktır. Ancak, devletler hukuku açısından, Ankara yönetimi ilk zamanlarda yalnızlık içinde bulunuyordu. Hemen bütün devletler İstanbul’daki hükümeti meşru kabul ediyorlardı. Bu bakımdan, Ankara yönetimi kendisini kabul ettirebilmek için fırsat ve zaman kollayarak bunları değerlendirip girişimlerde bulunacaktır. Bunda da, aşağıda görüleceği gibi başarılı olacaktır.

Kaynakça

1. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Ahmet Demirel, Birinci Meclis'te Muhalefet, İkinci Grup, İstanbul, 1994, s. 213; Güneş, A.g.e., s. 50 vd.

 

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 5 Mayıs 2017 Cuma günü yayınlanmıştır .

Görüşler

*