Soyadı Kanunu

Anasayfa »

  1. Atatürk Devrimleri »
  2. Atatürk Makaleleri »

Soyadı Kanunu

Osmanlı'da unvan ve lakaplar halkın arasında eşitsizliğe yol açabilecek önemli konulardan birisi idi ve ayrıca resmi bir geçerliliği de yoktu. Özellikle de resmi işlerin yürütülmesinde belirleyici bir farkın olmaması bir çok karışıklığa neden oluyordu ve bu da soyadının gerekliliğini ortaya çıkarmıştı.

Cumhuriyetin ilk yıllarında da insanların sadece isimler, ya da takma lakaplarla anılması bir çok tapu ve senet işleri, askerlik ve vergi düzenlemeleri gibi alanlarda da sıkıntıya sebep oldu. Bu nedenle 21 Haziran 1934'te çıkarılan Soyadı Kanunu ile bütün vatandaşlar için bir soyadı belirlenmesi mecburi kılındı. Bundan 5 ay sonrasında da "Lakap ve Unvanların Kaldırılması" kanunu ile halk arasında eşitlik duygusunun önüne geçen Ağa, Molla, Paşa gibi unvan ve lakapların kullanımı yasaklandı.

Soyadı seçimi için halkın istekleri ve talepleri ön planda tutulsa da edebe aykırı ve gülünç soyadları, başka milletlerin isimleri ve rütbe belirtecek soyadlarının alınması yasaklandı. Soyadı seçimi için ailede karar sahibi olarak koca belirlendi ve yapılan evliliklerde kadının kocasının soyadını alacağı öngörülerek tüm resmi adımlar hızlı bir biçimde atıldı.

Kanunun çıkmasından beş ay sonra ise Mustafa Kemal'e özel olarak çıkan bir kanunla, sadece kendisinin kullanabileceği "Atatürk"soyadı verildi. Öyle ki kız kardeşi Makbule dahi bu soyadını yasak olduğu için kullanamadı ve "Atadan" soyadını kullanmak durumunda kaldı.

Bütün bu gereksinimlerin yanında günümüzde tüm Dünya'da uygulanan bu yöntemin, Cumhuriyet'in ilk yıllarında fark edilip vakit geçirmeden yürürlüğe konulabilmesi o gün ülkeye liderlik edenlerin yıllar sonrasında olabilecekleri çok iyi analiz edebildiklerinin en iyi kanıtlarından birisidir. Bugün dünya üzerinde yapılan anlaşmalar, ticari ilişkiler ve evliliklerde bile sorgulanan soyadının hayatımızdaki yerini, ancak olmadığı halde anlamak mümkün olurdu.

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 5 Kasım 2014 Çarşamba günü yayınlanmıştır , son olarak da 29 Haziran 2016 Çarşamba tarihinde güncellenmiştir .

Görüşler

*