Mustafa Kemal'in Batı Anadolu Gezisi

Anasayfa »

  1. Atatürk Makaleleri »

Mustafa Kemal'in Batı Anadolu Gezisi

Lozan görüşmelerinin devam ettiği dönemde Mustafa Kemal, 14 Ocak-20 Şubat 1923 tarihleri arasında, Ankara?dan başlayarak Eskişehir, Bursa, İzmir ve Balıkesir şehirlerini kapsayan Batı Anadolu gezisine çıkmıştır. Gezi esnasında halkla temas kurarak, basına Türkiye?de bundan sonra olacak işler hakkında önemli açıklamalarda bulunmuştur.

Mustafa Kemal Paşa’nın gezideki amacı, yapmak istediği işler hakkında halkı bilgilendirmek ve yönlendirmekle birlikte orduyu denetlemektir. Uzun savaşlardan yeni çıkmış, büyük bir imparatorluğun bakiyesi yeni Türk devletinin kurulması arifesinde yapılması gereken önemli işler bulunmaktadır. Bu işlerle ilgili olarak geziler, halkın fikrini almak yanında, onu yönlendirmek ve bazı konularda endişelerini gidermek amacını da taşımaktadır. (2) Gezi aynı zamanda, yeni Meclisin oluşturulması için yapılacak seçimler için de bir seçim gezisi niteliği taşımaktadır.

Halkla yaptığı temaslarda özellikle yeni kurulacak hükümetle ilgili hususlar, eğitim, adalet, dış politika ve ekonomi konularını dile getirmiştir. Bu konularda halkı bilgilendirmek için uzun konuşmalar yapmış ve onlardan gelen soruları cevaplamıştır. Mustafa Kemal Paşa, diğer hususlar yanında Halk Fırkası’nı kurmasının ve başında bulunmasının, Türk halkında oluşturduğu etkileri de öğrenmek istemiştir. 14 Ocak’ta Ankara’dan yanında Ordu Komutanı Kazım (Karabekir), Milli Savunma Bakanı Kazım (Özalp), Bolu Milletvekili Cevat Abbas (Gürer), Bursa Milletvekili Muhiddin Baha (Pars) ile Muhafız Tabur Komutanı İsmail Hakkı (Tekçe) ve yaverleri ile birlikte Başbakan ve Bakanlar tarafından, Batı Anadolu gezisine uğurlanmıştır. Heyete, Hakimiyet-i Milliye gazetesinden Siirt Mebusu Mahmut (Soydan) da katılmıştır. (3)

Bu gezide, Mustafa Kemal Paşa’nın özel hayatıyla ilgili önemli gelişmeler de meydana gelmiştir. 15 Ocak günü Eskişehir’de halkla yaptığı toplantının ardından, annesinin vefatı bildirilmiştir. Özel hayatını bugüne kadar ikinci planda, memleket meselelerini daima ön planda tutan Mustafa Kemal Paşa gezi programını değiştirmemiş, cenazenin defni için talimat vererek gezisine devam etmiştir. 16 Ocak 1923 tarihinde İzmit’e hareket etmiş, burada gazeteci ve önde gelen bazı kişilerle bir toplantı yapmış, gazetecilerin sorularını cevaplandırmıştır. İzmit’te özellikle halifeliğin konumu ve tarihi geçmişi, İstanbul’un durumu ve başkentin neresi olacağı, harf inkılabı, çok partili demokratik hayat, kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi konularında açıklamalar yapmıştır. (4)

19 Ocak 1923’te İzmit’ten ayrılmış, 20 Ocak’ta Bursa’ya gelmiştir. Daha sonra, 25 Ocak’ta Alaşehir, 26 Ocak Salihli, 26 Ocak Manisa ve 27 Ocak’ta İzmir Karşıyaka İstasyonu’na gelmiştir. Burada Vali Mustafa Abdülhalik (Renda) ve komutanlar tarafından karşılanmıştır. Karşılama merasiminden sonra Mustafa Kemal Paşa, annesinin mezarını ziyaret etmiştir. (5)

29 Ocak 1923 tarihinde İzmir’in en varlıklı işadamı Muammer Uşaklıgil’in kızı olan Avrupa’da eğitim almış ve dört Batı dili bilen Latife Hanım’la evlenmiştir. Bu evlilik yaklaşık iki buçuk yıl sürecek ve 1925 yılının Temmuz ayının 21’inde son bulacaktır. (6) İzmir’den ayrılarak 7 Şubat 1923 tarihinde Balıkesir’e gelen Mustafa Kemal Paşa, Zağanos Paşa Camii’nde Cuma namazından sonra minbere çıkarak bir hutbe vermiştir. Hutbe bittikten sonra da camide halkın fikirlerini dinlemiş, sorularını cevaplamıştır. Buradan sonra, 10 Şubat 1923’te İktisat Kongresi’ne katılmak üzere İzmir’e gelmiştir.

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 30 Mart 2018 Cuma günü yayınlanmıştır .

Görüşler

*