Hatay'ın Anavatana Katılması

Anasayfa »

  1. Ateşkes ve Antlaşmalar »
  2. İnkilap Tarihi »
  3. Cumhuriyet Savaşları »

Hatay'ın Anavatana Katılması

Atatürk'ün hasta yatağında Hatay sorununa nasıl çözümler getirdiğini anlatan kısa bir yazı...

Ömrünün önemli bir kısmı savaşlarda, cephede geçmiş biri olarak, Trablusgarp Savaşı’ndan Milli Mücadelenin sonuna kadar geçen süreç Atatürk’ü çok yıpratmış, zaman zaman bozulan sağlığı 1937 yılı sonlarına doğru iyice kötüleşmeye başlamıştır. 1938 yılı başlarında, bacaklarında oluşan bir kaşıntıdan yakınarak kaplıcalarda tedavi olacağı düşüncesiyle Yalova’ya gider. Ancak, doktorların muayenesi sonucu karaciğerinin büyümüş ve sertleşmiş olduğu anlaşılır. Kısa süre içinde yerli ve yabancı doktorlar tarafından hastalığına siroz teşhisi konularak, diyetine dikkat etmesi ve dinlenmesi tavsiye edilir. Bu tavsiyelere ancak bir ay kadar uyan Atatürk, kendisini iyi hisseder hissetmez yeniden çalışmaya başlayarak, savaşın eşiğindeki dünyanın sorunlarına ve daha da önemlisi kafasını çok meşgul eden Hatay meselesine yoğunlaşır. Bu tarihte Hatay’ın özerkliği sağlanmıştır ancak, Milletler Cemiyeti’nin bölgede yaptığı sayımda Türkler azınlıkta, Araplar ve Ermenilerse çoğunlukta gösteriliyordu. Antakya’da Türklerin düzenlediği bir mitingde bu durum protesto edilerek, Fransa üzerinde baskı oluşturulması kararlaştırılır. Atatürk de, hastalığına bakmadan bu gösteriye katılmakta ısrar eder. Hasta olmasına rağmen Ankara’da katıldığı Gençlik ve Spor Bayramı kutlamalarının ardından Mersin’e gitmek üzere trenle hareket eder. Buradaki yoğun programın ve bunaltıcı sıcağın da etkisiyle, hastalığı daha da ilerler. Buradan sonraki, iki günlük Ankara programının ardından çok yorgun olarak İstanbul’a döner. Hastalığın bir belirtisi olarak karaciğer fonksiyonunu yerine getiremediği için karnında şişlik oluşmaya başlar. Hastalığı ilerlerken Hatay konusunda iyi haberler gelir ve bölgede düzenin Türk-Fransız birlikleri tarafından sağlanacağı, yapılan anlaşmayla teyid edilir. Hatay, bundan bir yıl sonra anavatana katılacak, Atatürk, milletine karşı son görevini de yerine getirmiş olacaktır.

Kaynakça

1. Lord Kinross, Atatürk Bir Milletin Yeniden Doğuşu, Türkçesi: Necdet Sander, Sander Yayınları: İstanbul, 1984, s. 749.

2. Atatürk'ün ölüm raporunda, gece yarısı 24.00'dan itibaren komaya girdiği ve koma halinin artarak ölümle sonuçlandığı belirtilmektedir. Ölüm raporunu imzalayan doktorlar Dr. Neşet Ömer İrdelp, Dr. Akil Muhtar Özden, Dr. Nihat Reşat Belger, Dr. Abravaya Marmaralı, Dr. H. Diker, Süreyya Serter, Dr. Kamil Berk, Dr. Mim Kemal Öke, Dr. Asım Arar ve Dr. H. Alataş'tır. Ulus, 11 Kasım 1938.

3. Cemal Kutay, Atatürk'ün Son Günleri, Boğaziçi Yayınları: İstanbul, 1981, s. 163.

4. Ulus, 13 Kasım 1938.

5. Anıtkabir'in yeri konusunda Çankaya, Etnografya Müzesi, Kabatepe (TBMM'nin arkasındaki tepe), Ankara Kalesi, Bakanlıklar, Eski Ziraat Mektebi, Gençlik Parkı, Altındağ, Gazi Orman Çiftliği vb. öneriler yapılmış ancak Rasattepe Ankara'nın her tarafından görülen, tören ve ziyaretlere elverişli bir yer olması nedeniyle kabul edilmiştir. Bu konuda bkz. Serdar Tekin, Atatürk ve Anıtkabir, H.Ü. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans, Ankara, 2004, s. 38-39.

6. 17 Kasım akşamı, geçit düzenli olarak sürerken bir ara vatandaşların ani ilerleyişi ile izdiham yaşanmış ve 7'si kadın olmak üzere 11 kişi izdiham sonucu hayatını kaybetmiştir. Ulus, 19 Kasım 1938.

7. Belgelerle Atatürk, Milli Savunma Bakanlığı Yayını: Ankara, 1999, s. 131.

8. Cenazeye halkın katılımı çok yüksek olmuş, İstanbul'daki son törene 1 milyona yakın kişinin katıldığı ifade edilmiştir. Kurun, 20 Kasım 1938.

9. Ulus, 11 Kasım 1938.

10. Ulus, 13 Kasım 1938.

11. Abdurrahman Çaycı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları: Ankara, 2002 s. 467.

12. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Bilal N. Şimşir, "Atatürk'ün Ölümünün Dış Dünyadaki Yankıları", Atatürk'ün Ölümünün 50. Yılı Sempozyumu 31 Ekim-1 Kasım 1988, Ankara Üniversitesi Basımevi: Ankara, 1989, s. 71-93.

13. Şimşir, A.g.e., s. 1335 vd.

14. Bilal Şimşir, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları: Ankara, 1993, s. 107 vd.

15. Ayın Tarihi, Kasım 1938, Atatürk Özel Sayısı.

16. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Orhan Koloğlu, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, Kitap 1, Ankara, s. 93-94.

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 8 Ekim 2016 Cumartesi günü yayınlanmıştır , son olarak da 8 Ekim 2016 Cumartesi tarihinde güncellenmiştir .

Görüşler

*