Çok Partili Rejim Denemeleri

Anasayfa »

  1. Atatürk Devrimleri »
  2. Atatürk Makaleleri »

Çok Partili Rejim Denemeleri

Demokratik bir yönetim şeklinin olmazsa olmazlarından birisi bağımsız siyasi partilerdir. Herkesin sahip olduğu düşünceyi özgürce dile getirebilmesi adına Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren çok partili hayata geçiş için oldukça çaba sarf edildi. Bu süreçte Mustafa Kemal Atatürk çok yoğun bir çaba gösterse de tam anlamıyla bu sistemin kurulmuş olmasını görmeye ömrü vefa etmedi.

Cumhuriyet Halk Fırkası / Cumhuriyet Halk Partisi

9 Eylül 1923'te kurulan Cumhuriyet Halk Fırkası, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasi partisi. Atatürk başta olmak üzere Cumhuriyet'in temellerini atanlar tarafından bizzat kurulmuştur.Tüzüğünde yer alan ilkeler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve yaşama amacıyla birebir örtüşür.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

17 Kasım 1924'te kurulan partinin kurucuları arasında Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay gibi ünlü isimler yer alır. Cumhuriyet Halk Partisi'nin yapmış olduğu devrimlerin dayatmacı bir şekilde geldiğini, bu devrimlerin doğal süreç içerisinde yapılması gerektiğini ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin dine karşı saygısının olmadığını dile getirmişler ve buna göre bir politika yürütmüşlerdir. 13 Şubat'ta patlak veren Şeyh Sait İsyanı'nın çıkmasına ön ayak olduğu iddia edilerek 5 Haziran 1925'te kapatılmıştır.

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Takrir-i Sükun (Huzurun Sağlanması için Çıkarılan Kanun) ile toplumda ortaya çıkan endişe ve huzursuzluğun yok edilmesi adına yapılması gereken ilk şey çok partili sisteme geçmek olacaktı. Bunun için adımlar atıldı ve bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından o zamanlar Paris Büyükelçisi olan Fethi Okyar'a bu partiyi kurma görevi verildi. 12 Ağustos 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası adı ile kurulan partiye Makbule Hanım dahi katılmıştı. Cumhuriyet ilkelerine bağlı ama hükümeti denetleyici rolünü de üstlenecek olan partide yine bir zamanlar isyanı körüklemeye çalışan gruplar etkin olmaya başladı ve parti 18 Aralık 1930'da kapatıldı.

Bu sürecin ardından çok partili hayata geçiş için çaba gösterilse de tam anlamıyla bu süreç 1946'da tamamlanmış oldu ve günümüz siyasi hayatına yön veren partilerin temelleri atılmış oldu.

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 16 Kasım 2014 Pazar günü yayınlanmıştır , son olarak da 29 Haziran 2016 Çarşamba tarihinde güncellenmiştir .

Görüşler

*