Birinci Londra Konferansı (12 Şubat-10 Nisan 1920)

Anasayfa »

  1. Ateşkes ve Antlaşmalar »
  2. İnkilap Tarihi »

Birinci Londra Konferansı (12 Şubat-10 Nisan 1920)

Osmanlı Devleti ile barışın bir türlü yapılamaması, galip devletlerin kamuoyları tarafından gündeme getirilerek ve çözüm sağlanması doğrultusunda ısrarlı ve kararlı bir baskı oluşmaya başlamıştır. Bu çerçevede, savaş sonrası Avrupa'sında en etkin söz sahibi iki devlet olan İngiltere ve Fransa, 1920 başlarından itibaren, soruna dair görüşlerini oluşturabilmek amacıyla kabinelerinde görüşme ihtiyacı duymuşlardı.

Böyle bir ortamda 12 Şubat 1920’de Londra Konferansı, Osmanlı İmparatorluğu ile yapılacak barış antlaşmasının şartlarını görüşmek üzere toplandı. Konferansa İngiltere, Fransa ve İtalya katılmış, Japon temsilci de zaman zaman görüşmelere iştirak etmiştir. Dönemin İngiliz başbakanı Lloyd George, Rumları geleceğin büyük ulusu ve Batı uygarlığının temsilcisi olarak saymakta, kendilerine verilecek ülkeleri doldurup sayılarının 20 milyona çıkacağını, böylece Doğu Akdeniz’de İngiltere’ye bir dayanak olacağını düşünmekteydi. (1) Fransa ve İtalya ise, İzmir’in boşaltılmasını ve Yunanistan’ın başka bir suretle tatmin edilmesini savunmaktaydı. L. George ise bunlara karşı çıkarak, yukarıda belirtilen amaç doğrultusunda İzmir’in Yunanistan’da kalmasını savunuyordu. Konferansın başından itibaren bu görüş ayrılıkları kendisini hissettirdi. 6. oturumdan itibaren ağırlık tamamen Osmanlı barışına verildi.

Osmanlı barışının temel parametreleri olan İzmir ve Batı Anadolu’nun geleceğinin ne olacağı, Ermeni Sorunu’nun nasıl çözümleneceği ve İstanbul’un ve Boğazların kontrolünün nasıl sağlanacağı konularında katılımcılar uzlaşı yolları aradılar. Bu esnada, Ankara hükümetinin Güney cephesinde Fransızlara karşı aldığı başarılı sonuçlar, L. George’a aradığı fırsatı verdi ve 5 Mart toplantısında, konferansın bir an önce İstanbul hakkında bir karara varmasını ve müttefiklerin 160.000 kişilik ordularının kullanılarak Türklerin barış anlaşmasını imzalamaya mecbur edilmesini istedi. (2) Aynı gün, İstanbul’daki yüksek komiserlere durum bir telgrafla bildirilerek, Türkiye’den imza edilmesi istenecek barış anlaşmasının kaba bir taslağı iletildi. (3) Konferans, İstanbul’un işgalini kararlaştırmış karar 16 Mart’ta uygulanmıştır.

Londra Konferansı’nın 11 Mart 1920’de sona eren bu ilk bölümünde, Osmanlı topraklarının durumu tespit edilmiş ve 10 Nisan’a kadar devam edecek ikinci konferansta ise meselenin ayrıntıları ele alınmıştır. Burada kurulan alt komisyonlar, Osmanlı barışı taslağını hazırlamışlar ve son düzeltmelerin yapılacağı daha sonraki toplantının San Remo’da yapılmasını kararlaştırmışlardır.

Kaynakça

1. Yusuf Hikmet Bayur, "I. Genel Savaş Sonrası Yapılan Barış Anlaşmaları II", Belleten,Cilt XXX, Sayı 117 (Ocak 1966), s. 115.

2. Taner Baytok, İngiliz Kaynaklarında Türk Kurtuluş Savaşı, Ankara, 1970, s. 87; Paul Cilt Helmreich, Sevr Entrikaları, Büyük Güçler, Maşalar, Gizli Anlaşmalar ve Türkiye'nin Taksimi, Çeviren: Şerif Erol, İstanbul, 1996, s. 209 vd.

3. Birçok konuda Sevr anlaşmasının alt yapısı olarak değerlendirilebilecek bu uzun telgraf için bkz. Selahattin Tansel, Mondros'tan Mudanya'ya Kadar, III. Cilt, Ankara, 1978, s. 41-42.

 

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 14 Mayıs 2017 Pazar günü yayınlanmıştır .

Görüşler

*