Atatürk'ün Cumhuriyet Bayramı Anısı

Anasayfa »

  1. Atatürk Anıları »
  2. Atatürk Makaleleri »

Atatürk'ün Cumhuriyet Bayramı Anısı

Atatürk'ün son günlerinde Cumhuriyet Bayramının 15. yıl dönümü kutlamalarına katılma isteği üzerine bir anısı...

Atatürk'ün hastalığı gittikçe ilerlemektedir. Artık, sürekli dinlenmesi gerekmektedir ve tek eğlencesi yurt dışından satın alınan Savarona yatında deniz havası alarak, manevi kızı Ülkü ile vakit geçirmektir. Etrafındakilerin kendisini rahatlatmak için verdikleri tüm uğraşlara rağmen sancı ve ateş O’nu rahat bırakmaz. Durumunun ciddileşmesi üzerine, yeniden Dolmabahçe Sarayı’na dönülür. Ancak büyük önderin burada da sıcaktan bunalması devam edecek, karnındaki şişlik artacak ve biriken suyun alınması gerekecektir. Durumunun ciddileştiği bu günlerde vasiyetini kaleme alır ve doktorların isteğiyle ziyaretler kısıtlanır. Bugünlerde, Cumhuriyet’in on beşinci yıldönümü kutlamaları yaklaşmaktadır.

                Atatürk’ün niyeti Ankara’daki kutlamalara katılmaktır. Ancak, karnındaki suyun alınmasını izleyen günlerde komaya girer ve uzun süren bir uykunun ardından uyanarak Ankara’ya gitme isteğini tekrar dile getirir, doktorları ise bu seyahate izin vermez. Ankara’da törenlerde kendi adına okunacak konuşmayı okutup düzelttikten sonra, “Büyük Meclis’e gireceği bütün işlerde başarılar dilerim” sözlerini ekler. Bu, O’nun milletine söylediği son sözler olur.

Kaynakça

1. Lord Kinross, Atatürk Bir Milletin Yeniden Doğuşu, Türkçesi: Necdet Sander, Sander Yayınları: İstanbul, 1984, s. 749.

2. Atatürk'ün ölüm raporunda, gece yarısı 24.00'dan itibaren komaya girdiği ve koma halinin artarak ölümle sonuçlandığı belirtilmektedir. Ölüm raporunu imzalayan doktorlar Dr. Neşet Ömer İrdelp, Dr. Akil Muhtar Özden, Dr. Nihat Reşat Belger, Dr. Abravaya Marmaralı, Dr. H. Diker, Süreyya Serter, Dr. Kamil Berk, Dr. Mim Kemal Öke, Dr. Asım Arar ve Dr. H. Alataş'tır. Ulus, 11 Kasım 1938.

3. Cemal Kutay, Atatürk'ün Son Günleri, Boğaziçi Yayınları: İstanbul, 1981, s. 163.

4. Ulus, 13 Kasım 1938.

5. Anıtkabir'in yeri konusunda Çankaya, Etnografya Müzesi, Kabatepe (TBMM'nin arkasındaki tepe), Ankara Kalesi, Bakanlıklar, Eski Ziraat Mektebi, Gençlik Parkı, Altındağ, Gazi Orman Çiftliği vb. öneriler yapılmış ancak Rasattepe Ankara'nın her tarafından görülen, tören ve ziyaretlere elverişli bir yer olması nedeniyle kabul edilmiştir. Bu konuda bkz. Serdar Tekin, Atatürk ve Anıtkabir, H.Ü. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans, Ankara, 2004, s. 38-39.

6. 17 Kasım akşamı, geçit düzenli olarak sürerken bir ara vatandaşların ani ilerleyişi ile izdiham yaşanmış ve 7'si kadın olmak üzere 11 kişi izdiham sonucu hayatını kaybetmiştir. Ulus, 19 Kasım 1938.

7. Belgelerle Atatürk, Milli Savunma Bakanlığı Yayını: Ankara, 1999, s. 131.

8. Cenazeye halkın katılımı çok yüksek olmuş, İstanbul'daki son törene 1 milyona yakın kişinin katıldığı ifade edilmiştir. Kurun, 20 Kasım 1938.

9. Ulus, 11 Kasım 1938.

10. Ulus, 13 Kasım 1938.

11. Abdurrahman Çaycı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları: Ankara, 2002 s. 467.

12. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Bilal N. Şimşir, "Atatürk'ün Ölümünün Dış Dünyadaki Yankıları", Atatürk'ün Ölümünün 50. Yılı Sempozyumu 31 Ekim-1 Kasım 1988, Ankara Üniversitesi Basımevi: Ankara, 1989, s. 71-93.

13. Şimşir, A.g.e., s. 1335 vd.

14. Bilal Şimşir, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları: Ankara, 1993, s. 107 vd.

15. Ayın Tarihi, Kasım 1938, Atatürk Özel Sayısı.

16. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Orhan Koloğlu, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, Kitap 1, Ankara, s. 93-94.

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 8 Ekim 2016 Cumartesi günü yayınlanmıştır , son olarak da 31 Ocak 2017 Salı tarihinde güncellenmiştir .

Görüşler

*