Atatürk'ten Sonraki Cumhurbaşkanı

Anasayfa »

  1. Özel Günler »
  2. 10 Kasım »
  3. İnkilap Tarihi »

Atatürk'ten Sonraki Cumhurbaşkanı

Atatürk'ün vefatından sonra kimin cumhurbaşkanı olduğunu anlatan bir yazı...

Atatürk’ün ölümü Dolmabahçe Sarayı’ndaki bayrağın yarıya indirilmesiyle anlaşılır ve haber kısa sürede yayılarak derin bir üzüntüye yol açar. Gazeteler yaptıkları ilave baskılarla, halka ölüm haberini duyurur. Dönemin en hızlı iletişim aracı olan radyoda acı haber, ancak öğle saatlerinde duyurulur. Ölümü sonrası kimin Cumhurbaşkanı olacağı konusunda içeride ve dışarıda bazı kuşkular vardır. Ancak, hastalığın bir süredir devam etmesi nedeniyle, devlet yöneticileri çok soğukkanlı davranır ve Atatürk’ün ölümü sonrası ile ilgili duyulan endişelerin aksine kısa süre içinde yönetimin devamlılığının sağlanacağının işaretleri verilir. Bu arada, TBMM Başkanı Abdülhalik Renda’nın Cumhurbaşkanı seçimi yapılıncaya kadar vekaleten bu görevi yürütmesi kararlaştırılır. 

Kaynakça

1. Lord Kinross, Atatürk Bir Milletin Yeniden Doğuşu, Türkçesi: Necdet Sander, Sander Yayınları: İstanbul, 1984, s. 749.

2. Atatürk'ün ölüm raporunda, gece yarısı 24.00'dan itibaren komaya girdiği ve koma halinin artarak ölümle sonuçlandığı belirtilmektedir. Ölüm raporunu imzalayan doktorlar Dr. Neşet Ömer İrdelp, Dr. Akil Muhtar Özden, Dr. Nihat Reşat Belger, Dr. Abravaya Marmaralı, Dr. H. Diker, Süreyya Serter, Dr. Kamil Berk, Dr. Mim Kemal Öke, Dr. Asım Arar ve Dr. H. Alataş'tır. Ulus, 11 Kasım 1938.

3. Cemal Kutay, Atatürk'ün Son Günleri, Boğaziçi Yayınları: İstanbul, 1981, s. 163.

4. Ulus, 13 Kasım 1938.

5. Anıtkabir'in yeri konusunda Çankaya, Etnografya Müzesi, Kabatepe (TBMM'nin arkasındaki tepe), Ankara Kalesi, Bakanlıklar, Eski Ziraat Mektebi, Gençlik Parkı, Altındağ, Gazi Orman Çiftliği vb. öneriler yapılmış ancak Rasattepe Ankara'nın her tarafından görülen, tören ve ziyaretlere elverişli bir yer olması nedeniyle kabul edilmiştir. Bu konuda bkz. Serdar Tekin, Atatürk ve Anıtkabir, H.Ü. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans, Ankara, 2004, s. 38-39.

6. 17 Kasım akşamı, geçit düzenli olarak sürerken bir ara vatandaşların ani ilerleyişi ile izdiham yaşanmış ve 7'si kadın olmak üzere 11 kişi izdiham sonucu hayatını kaybetmiştir. Ulus, 19 Kasım 1938.

7. Belgelerle Atatürk, Milli Savunma Bakanlığı Yayını: Ankara, 1999, s. 131.

8. Cenazeye halkın katılımı çok yüksek olmuş, İstanbul'daki son törene 1 milyona yakın kişinin katıldığı ifade edilmiştir. Kurun, 20 Kasım 1938.

9. Ulus, 11 Kasım 1938.

10. Ulus, 13 Kasım 1938.

11. Abdurrahman Çaycı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları: Ankara, 2002 s. 467.

12. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Bilal N. Şimşir, "Atatürk'ün Ölümünün Dış Dünyadaki Yankıları", Atatürk'ün Ölümünün 50. Yılı Sempozyumu 31 Ekim-1 Kasım 1988, Ankara Üniversitesi Basımevi: Ankara, 1989, s. 71-93.

13. Şimşir, A.g.e., s. 1335 vd.

14. Bilal Şimşir, Atatürk ve Yabancı Devlet Başkanları, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları: Ankara, 1993, s. 107 vd.

15. Ayın Tarihi, Kasım 1938, Atatürk Özel Sayısı.

16. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Orhan Koloğlu, Mazlum Milletler Devrimleri ve Türk Devrimi, Kitap 1, Ankara, s. 93-94.

 

Bu makale belirtilen kaynakçalara göre yeniden yazılarak, tarafından 8 Ekim 2016 Cumartesi günü yayınlanmıştır , son olarak da 3 Ocak 2017 Salı tarihinde güncellenmiştir .

Görüşler

*