İnkilap Tarihi

Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919)

27 Haziran 1919'da Sivas'a gelen Mustafa Kemal Paşa, burada Vali Reşit Paşa tarafından karşılandı. Bir gün sonra ise Erzurum'a gitmek üzere Sivas'tan hareket etti. Mustafa Kemal Paşa Sivas'ta iken Dahiliye Nezareti'nin verdiği emri yerine getirip, kendisini görevinden alıkoymak isteyen Elazığ Valiliğine atanmış olan Ali Galip ile görüştü. Onu sorguya çekerek bu girişimini önledi.

Amasya Tamimi (22 Haziran 1919)

Havza'da bir müddet kaldıktan sonra buradan hareket eden Mustafa Kemal Paşa, 12 Haziran 1919'da Amasya'ya vardı. Halk onu büyük bir coşku ve heyecanla karşıladı. İstanbul'daki hükümetle ilişkilerinin gerginleştiği bir sırada Amasya'ya gelmişti.

Havza Tamimi

Mustafa Kemal Paşa Havza'ya geldikten sonra, Milli Mücadele için kurulan teşekküllerin yaygınlaştırılması için çalışmalara başladı. Halka, içinde bulunduğu durumu, yöneticilerin tutumunu, işgal güçlerinin gayesini anlattı.

Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı

Mustafa Kemal Paşa, Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı lağvedildikten sonra İstanbul'a çağrılmış ve 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelmişti. Daha Mondros Mütarekesinden önce kurulacak olan Ahmet İzzet Paşa hükümetinde Harbiye Nazırı olarak görev alma girişimlerinde bulunmuş, ancak bu gerçekleşmemişti.

Zararlı Cemiyetler: Wilson Prensipleri Cemiyeti

Cemiyetin esas gayesi, Amerika'nın dostluğunu kazanmak ve Cumhurbaşkanı Wilson'un ilkelerinin ruhuna uygun bir barış yapılması için yardımını elde etmekti.

Zararlı Cemiyetler: Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Ocak 1919'da, Meşrutiyetin ilk yıllarında kurulmuş olan, fakat bir müddet sonra kapanan eski bir partinin devamı olarak yeniden kurulmuştur. Bu parti, İttihat ve Terakki düşmanlığına dayalı ve tamamen İngiltere yanlısı bir tutum takınacaktır.

Zararlı Cemiyetler: Sulh ve Selamet-ı Osmaniye Fırkası

Osmanlı Sulh ve Selamet Cemiyeti ile Selamet-i Osmaniye Fırkasının birleşmesi ile kurulmuştur. Fıkra Meşrutiyet ve demokrasi esaslarına dayanarak siyasi faaliyete atıldığını ilan edecektir.

Zararlı Cemiyetler: Teali-i İslam ve Tarik-i Salah Cemiyetleri

Bunlar, dine dayanan bir siyaset güdülmesini isteyen cemiyetlerdir. Hürriyet ve İtilaf Fırkasını desteklemişler ve Milli Mücadeleye karşı cephe almışlardır.

Zararlı Cemiyetler: İngiliz Muhipleri Cemiyeti

Ağustos 1919'da kurulan bu cemiyetin esas gayesi, İngiltere'nin dostluğunu kazanmaktı. Cemiyet mensuplarına göre, Osmanlı barışında en tesirli devlet olacağı için, İngiltere ile yakınlaşmak, böylelikle barışın elden geldiği kadar uygun şartlarda olmasını sağlamaya çalışmak en doğru yol idi.

Zararlı Cemiyetler: Kürt Teavün (Kürdistan Teali) Cemiyeti

İngiliz himayesi altında bir Kürdistan muhtariyeti kurmak gayesini güden ve Kuvay-ı Milliye'ye karşı olan ayrılıkçı tavır takınan bir cemiyettir.

Zararlı Cemiyetler: Museviler ve Cemiyetleri

Osmanlı coğrafyasında en geniş alana yayılan gayri Müslim grup olan Musevilerin çoğunluğunu İspanya ve Akdeniz'den göçen Museviler (Sefardi) oluşturmakla birlikte Doğu Avrupa ve Rusya'dan göçlerle gelen Musevilere (Aşkenazi) de rastlanmaktaydı. (1) Osmanlı millet sistemi içinde cemaatin dini ve iç idaresinin başında Hahambaşı bulunmaktaydı.

Zararlı Cemiyetler: Ermeniler ve Cemiyetleri

Osmanlı idaresi altında yaşayan ve Millet-i Sadıka olarak adlandırılan Ermeniler de tıpkı Rumlar gibi ticaret ve öğrenim yoluyla batı ile 18. yy'nın ilk çeyreğinde temasa geçmişlerdir.

Zararlı Cemiyetler: Rum-Ermeni Birliği Komitesi

Rumlar, kendi kurdukları cemiyetler dışında, Ermenilerle de işbirliği içinde çalışmışlardır. Bu konuda özellikle Trabzon Metropolidi Chyrsantos'un faaliyetleri önemlidir.

Zararlı Cemiyetler: Kordos Cemiyeti

Rum Muhacirleri İskan Cemiyeti açık adıyla 1919 yılında İstanbul'da kurulmuştur. Cemiyetin faaliyet alanı merkezi İstanbul olmak üzere Trakya, Trabzon, Marmara sahilleri ve İzmir bölgesiydi.

Zararlı Cemiyetler: Pontus Rum Cemiyeti

1904 yılında Pontus Rum Cemiyeti adı ile bilinen cemiyet, Merzifon'da bulunan Amerikan Koleji'nin desteği ile İstanbul'da kurulmuş ve Karadeniz bölgesinde şubeler açarak bu bölgede bir Pontus Rum devleti kurmayı amaçlamıştır.